Korepetycje z matematyki czy nauka samodzielna?
Korepetycje to jedna z form pomocy, a nie jedyna – i badania opisują zorganizowane programy korepetycji, a nie rynek korepetycji prywatnych. Przegląd eksperymentów z korepetycjami (Nickow, Oreopoulos i Quan, 2020) wykazał średni efekt 0,37 odchylenia standardowego, silniejszy przy zajęciach prowadzonych przez nauczycieli i asystentów niż przez rodziców i osoby bez przygotowania zawodowego. Dlatego sprawdź najpierw, co oferuje szkoła i co możecie zrobić w domu (plan na 15 minut), a jeśli wybierzesz korepetycje – oceń je po 4–6 tygodniach według konkretnej listy.
W skrócie
- Badania opisują zorganizowane programy, nie prywatne korepetycje – wynik trzeba przenosić ostrożnie.
- Średni efekt 0,37 odchylenia standardowego – orientacyjnie to ok. 64. percentyl zamiast 50. (przy założeniu rozkładu normalnego).
- Silniejszy efekt przy zajęciach prowadzonych przez nauczycieli i asystentów niż przez rodziców; większy w czasie lekcji niż po lekcjach.
- Zanim wybierzesz korepetycje, zapytaj szkołę o zajęcia dydaktyczno-wyrównawcze (do 8 uczniów, zgodnie z rozporządzeniem).
- W domu możesz zrobić sporo: stały plan 15 minut, rozwiązane przykłady, powroty do dawnych tematów.
- Oceń korepetycje po 4–6 tygodniach według listy: dziecko rozwiązuje samo, wraca do dawnych tematów, mówi, co już umie.
- Nie ma gwarancji wyniku ani w korepetycjach, ani w nauce w domu.
Kiedy korepetycje z matematyki mają sens?
Najlepiej zbadaną formą są zorganizowane programy korepetycji. Nickow, Oreopoulos i Quan (2020) zebrali eksperymenty z korepetycjami dla uczniów od przedszkola do szkoły średniej i obliczyli średni efekt 0,37 odchylenia standardowego. Orientacyjnie, przy założeniu rozkładu normalnego, oznacza to, że przeciętny uczeń po takich zajęciach wypada jak uczeń na 64. percentylu grupy kontrolnej, a nie na 50. Efekt był silniejszy przy zajęciach prowadzonych przez nauczycieli i asystentów dydaktycznych niż przez rodziców i osoby bez przygotowania zawodowego, a programy w czasie lekcji miały większy efekt niż te po lekcjach.
W praktyce oznacza to: korepetycje mogą pomóc, ale badania nie mówią, że każde zajęcia prywatne dadzą taki efekt. Sensowne są zwłaszcza wtedy, gdy rodzic nie ma czasu ani siły na regularną pracę z dzieckiem albo gdy brakuje konkretnej, większej partii materiału, a prowadzący ma przygotowanie do nauczania.
Co może zrobić rodzic sam, bez korepetytora?
Z elementów, które w badaniach wypadały dobrze, da się ułożyć krótką, stałą sesję: pytanie z pamięci, rozwiązany przykład (metaanaliza Barbieri i in., 2023: 55 badań, efekt umiarkowany) i zadania mieszane (Rohrer i in., 2020: w klasach 7 ok. 61% wobec ok. 38% w teście po miesiącu). Plan opisaliśmy w części trzeciej serii.
W praktyce oznacza to: zanim zapłacisz za zajęcia, sprawdź, czy przez 4 tygodnie dziecko pracuje według planu 15 minut. Nie ma gwarancji poprawy, ale to tani i prosty sprawdzian, czy wystarcza regularność.
Czy szkoła oferuje bezpłatną pomoc w nauce?
Zgodnie z rozporządzeniem o pomocy psychologiczno-pedagogicznej (w brzmieniu jednolitego tekstu z 2023 r.) szkoła może organizować zajęcia dydaktyczno-wyrównawcze dla uczniów mających trudności w nauce, w grupie liczącej nie więcej niż 8 osób, prowadzone przez nauczycieli lub specjalistów z odpowiednimi kwalifikacjami (§ 15 i § 17). O formie, okresie udzielania i wymiarze godzin decyduje dyrektor szkoły (§ 20 ust. 5).
W praktyce oznacza to: zapytaj wychowawcę lub nauczyciela matematyki, czy w szkole są zajęcia wyrównawcze z matematyki i czy dziecko może w nich uczestniczyć. Pytanie nic nie kosztuje. W przeglądzie programów korepetycji te prowadzone w czasie szkoły miały większy efekt niż te po lekcjach, ale to wynik o korepetycjach, więc nie wiadomo, czy dotyczy zajęć wyrównawczych.
Jak ocenić korepetycje po 4–6 tygodniach?
Nie ma badania wskazującego, po jakim czasie ocenić korepetytora. Poniższa lista to propozycja z praktyki, zbudowana z elementów opisywanych w badaniach: sprawdzania z pamięci (wytyczne IES, poziom dowodów „silny”), rozwiązanych przykładów i powrotów do materiału po tygodniach.
- Dziecko po zajęciach rozwiązuje sam podobne zadanie – nie tylko „rozumie, gdy ktoś tłumaczy”.
- Zajęcia zaczynają się pytaniem z poprzedniego materiału, a nie od razu od nowego.
- Korepetytor pokazuje rozwiązany przykład, a potem pozwala dziecku zrobić własne zadanie.
- Wraca się do tematów sprzed kilku tygodni.
- Dziecko potrafi powiedzieć, co już umie i co jeszcze nie wychodzi.
- Dziecko nie zaczyna się bać zajęć – napięcie i unikanie matematyki nie rosną.
W praktyce oznacza to: po 4–6 tygodniach daj dziecku zadanie z tematu sprzed miesiąca i zobacz, czy rozwiąże je samo. Jeśli kilka punktów z listy się nie sprawdza, porozmawiaj z prowadzącym albo zmień sposób pomocy. Ocena nie jest wyrokiem – to informacja, czy te zajęcia pasują do dziecka.
Czy korepetycje wystarczą przed egzaminem ósmoklasisty?
Żadne źródło, które tu opisujemy, nie bada wpływu korepetycji na wynik egzaminu ósmoklasisty, więc nie obiecujemy takiego efektu. Badania dotyczą uczenia się matematyki w ogóle, a efekty trudno przenosić na pojedynczego ucznia.
W praktyce oznacza to: traktuj korepetycje jako jedną z form pomocy, obok pracy w domu i zajęć w szkole. Terminy egzaminu znajdziesz w artykule Egzamin ósmoklasisty 2027: terminy.
Co dalej w serii „Jak pomóc dziecku w matematyce”?
- Część 3: Plan na 15 minut.
- Część 5: Odrabianie lekcji z dzieckiem.
Pytania rodziców
Czy korepetycje z matematyki są skuteczne?
Kto powinien prowadzić korepetycje?
Czy w szkole są bezpłatne zajęcia dla uczniów z trudnościami w nauce?
Ile powinny kosztować korepetycje?
Czytaj dalej
Źródła
- Nickow A., Oreopoulos P., Quan V. (2020). The Impressive Effects of Tutoring on PreK-12 Learning: A Systematic Review and Meta-Analysis of the Experimental Evidence. NBER Working Paper 27476 – National Bureau of Economic Research (NBER), 2020. Średni efekt 0,37 SD; silniejszy przy nauczycielach i asystentach niż przy rodzicach i osobach bez przygotowania; programy w czasie szkoły większy efekt niż po lekcjach.
- Obwieszczenie Ministra Edukacji i Nauki z dnia 25 lipca 2023 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej w sprawie zasad organizacji i udzielania pomocy psychologiczno-pedagogicznej w publicznych przedszkolach, szkołach i placówkach (Dz.U. 2023 poz. 1798) – Internetowy System Aktów Prawnych / eli.gov.pl, 2023. § 15: zajęcia dydaktyczno-wyrównawcze dla uczniów mających trudności w nauce, do 8 uczestników; § 17: prowadzą nauczyciele i specjaliści z kwalifikacjami; § 20 ust. 5: formy, okres i wymiar godzin ustala dyrektor.
- Pashler H. i in. (2007). Organizing Instruction and Study to Improve Student Learning. IES Practice Guide NCER 2007-2004 – Institute of Education Sciences (IES), U.S. Department of Education, 2007. Sprawdzanie z pamięci (poziom dowodów: silny), powroty do materiału po tygodniach, rozwiązane przykłady – kryteria oceny zajęć.
- Barbieri C.A., Miller-Cotto D., Clerjuste S.N., Chawla K. (2023). A Meta-analysis of the Worked Examples Effect on Mathematics Performance. Educational Psychology Review 35, art. 11. doi:10.1007/s10648-023-09745-1 – Kent State University (opis publikacji), 2023. Rozwiązane przykłady: umiarkowany efekt, 55 badań.
- Rohrer D., Dedrick R.F., Hartwig M.K., Cheung C.-N. (2020). A randomized controlled trial of interleaved mathematics practice. Journal of Educational Psychology 112(1), 40–52. doi:10.1037/edu0000367 – Institute of Education Sciences – opis projektu, 2020. Zadania mieszane: klasy 7, test ok. miesiąc później – ok. 61% wobec ok. 38%.
Artykuł opisuje wyniki badań o korepetycjach i propozycje z praktyki, oznaczone jako takie. Nie poleca konkretnych osób ani firm, nie podaje cen i nie obiecuje wyniku egzaminu. W sprawie trudności dziecka w uczeniu się zwróć się do nauczyciela, pedagoga lub poradni.
Widzisz błąd albo nieaktualną informację? Napisz: [email protected].
